Daniel Lobry Blog

Daniel Lobry Blog

.................................................................................................................................

Welkom op mijn blog. Hier post ik zo vaak als mogelijk nieuwe dingen die ik meemaak op school! Ook plaats ik artikelen die ik leuk of interessant vind, zoals schilderen en fotografie. Mijn weblog dient ook als extra opslag van (les) materiaal en extra uitleg, als back up middel. Een reactie zou ik tof vinden! Veel plezier.

De Germanen

AVOPosted by daniel lobry 02 Jul, 2017 15:39:24


De Germanen waren rondtrekkende boeren, hielden vee en waren in stamverband georganiseerd. De Germaanse stammen bestonden uit edelen, vrije mannen, slaven. De Germanen waren reeds enkele honderden jaren in contact met de Romeinse beschaving. Zij keken enorm op naar de Romeinse technologie (op bijvoorbeeld landbouwgebied en luxe goederen) maar ook was er veel afgunst op de rijkdom van de Romeinen.

Afbeeldingsresultaat voor Si vis pacem, para bellum
Ook lieten sommige Germaanse stammen zich inhuren als legereenheid die meehielp bij de bewaking van de enorme grens, Rijn en Donau, om zo andere wilde Germaanse stammen tegen te houden. Die druk werd steeds heviger omdat vanuit het oosten de Slaven werden opgedreven richting het kernland van de Germanen, in het huidige Polen. Er waren altijd al invallen geweest, in elke beschaving, en normaal gesproken kon elke samenleving zich herstellen, maar de Romeinse akkerbouw beschaving was reeds ernstig verzwakt waardoor legereenheden steeds slechtere voeding kregen. Men schat ten tijde van de massale volksverhuizingen, over een periode van 200 tot 400 jaar het in totaal ging om 15000 Germanen die in die periode aanschuurden tegen de grenzen van het Rijk.





  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post226

De wereld na de oorlog

AVOPosted by daniel lobry 02 Jul, 2017 15:07:00


Geschiedenis samenvatting De wereld na 1945



Een groot deel van de wereld was in kampen verdeeld: Een kamp onder leiding van de Sovjet-Unie de ander onder leiding van de Verenigde Staten. Na de 2e wereldoorlog brak er een periode van spanning uit tussen de VS en de Sovjet-Unie. De Verenigde Staten hadden voor het eerst een atoombom gebruikt.
Bondgenootschappen uit de tweede wereldoorlog wantrouwde elkaar de wereld werd verdeeld in invloedssferen. Mensen leefden in voortdurende angst omdat er misschien een derde wereldoorlog zou uitbreken. Er werden allerlei verdagen gesloten over wapenbeheersing. Er werd afgesproken dat het gebruik, de productie of de verspreiding van kernwapens verboden moest worden en streng gecontroleerd moest worden. D Volkenbond werd vervangen door de Verenigde Naties doel; nieuwe wereldoorlogen moesten voor altijd voorkomen worden.

De koude oorlog: De Sovjet-Unie en de Verenigde Staten bouwden allebei een wapenarsenaal op om elkaar mee te bedreigen. De beide wereldmachten bestreden elkaar zonder dat er een oorlog uitbrak.

Powerpoint samenvatting les Havo 3 als voorbeeld voor het project.







  • Comments(1)//blog.daniellobry.com/#post225

Project "Wereld na de oorlog"

AVOPosted by daniel lobry 29 Oct, 2016 16:21:15




  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post219

Wiskunde

AVOPosted by daniel lobry 16 Oct, 2016 12:33:49
Wiskunde en ik zijn twee andere werelden. Toch mocht ik onlangs invallen voor een wiskunde uurtje. Het werd een letterige denkoefening...smiley



  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post214

Feodaliteit uitgelegd

AVOPosted by daniel lobry 11 Jun, 2016 19:30:02

Het feodalisme of de feodaliteit is in politieke zin het leenstelsel dat van de val van het West-Romeinse Rijk tot in de nieuwe tijd in Europa bestond. Grond werd in dit stelsel door leenheren toebedeeld aan hun leenmannen, in ruil voor een verplichting van persoonlijke trouw, militaire bijstand en belastinginkomsten.

Als onderdeel van een powerpoint over feodaliteit en leenheerschap. Daaronder vind je de pp...











  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post208

Uitleg puntentelling Maatschappijleer

AVOPosted by daniel lobry 11 Jun, 2016 19:28:13




  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post206

Tijdlijn met mr. Lobry

AVOPosted by daniel lobry 11 Jun, 2016 19:27:22



Een tijdbalk of een tijdlijn is een visuele weergave van een chronologische opvolging van gebeurtenissen of perioden. Het schema heeft de vorm van een balk en bezit tijdsaanduidingen met een inschrift of een bijschrift. De tijdbalk heeft een duidelijke schaalindeling. De gebeurtenissen en perioden kunnen zowel in de geschiedenis als in de toekomst liggen.

  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post205

Antwoordenblad

AVOPosted by daniel lobry 30 Apr, 2016 18:25:04




  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post201

Notitie Tijdvak 5 Ontdekkers en hervormers

AVOPosted by daniel lobry 29 Apr, 2016 17:15:48

Tijdvak 5: Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 – 1600)
Daniel Lobry

Boek 1:
Clemens Hoges, Klaus Brinkbaumer De laatste reis van Columbus, Opkomst enondergang van de grootste ontdekkingsreiziger (2005, ISBN 9085490243


Boek gaat over de manier waarop Columbus Amerika ontdekt zou hebben. Had Columbus weet van verhalen van de oude Ieren en Vikingen? Die hadden het steeds over een groen land, en koude streken etc. Veel aandacht over de manier waarop hij alle informatie samenvatte. Alle kennis was al aanwezig, maar de echte prestatie van Columbus was dat hij zijn beroep van kaartentekenaar combineerde met zijn onblusbare ambitie. Het boek beschrijft de eindeloze pogingen om de experts van zeevaartcommissie te overtuigen. Hij verliest ongeveer 6 jaar tijdens zijn verblijf in Portugal, op dat moment, met Hendrik de zeevaarder, het maritieme land bij uitstek. Daarna is hij ook ongeveer 6 tot 7 jaar kwijt om de experts van de Spaanse troon te overtuigen. Tijdens die gesprekken verzwijgt hij 1 tot 2 cruciale feiten: China en Japan zijn te bereiken via het westen, met de passaatwinden. Hij was kaarttekenaar, zijn broertje ook. Hij had dus de beschikking over de nieuwste informatie. Hij bundelde verhalen: zo waren er ooit op een Spaans eiland 2 mensenlijken aangespoeld, met bredere koppen en een niet zwarte, niet witte huidskleur, er waren verhalen van oude bejaarde zeemannen die beweerden in hun jonge jaren verder te waren gevaren dan de Kaapverdische eilanden, en ze waren toen in drijvend graswater terechtgekomen (nu weet men dat dit de Sargassozee is in het midden van de Atlantische Oceaan). Er waren lange afgehakte boomstammen aangespoeld, die in het midden leken te zijn uitgehakt. Er spoelden soms rare vogels en beesten aan. Een Ierse monnik had, in naam van zijn god, een boottocht gemaakt, in het jaar 1000 nog wat. Dit verhaal kreeg mythische proporties, maar bevatte kernen van mogelijke waarheden wat betreft vaarroutes, iets wat reeds heel lang bekend was bij Germaanse volkeren. De Vikingen hebben dit ook aantoonbaar gedaan. Boek geeft de belangrijkste reden voor Europese expansie richting het westen: de Ottomanen blokkeren de goudtoevoer en specierijen vanuit het oosten: er moet een andere route zijn. Columbus was de persoon die alle kennis analyseerde, ongeveer 20 jaar van zijn tijd verspeelde met godsdienst onzin en angsthazen. Ondertussen hele mooie verhalen over wie Columbus was als persoon: egoïst, keihard, alleen een focus op geld, macht en status. Vrouwen wilden door hem genomen worden omdat hij een avonturier was, onbetrouwbaar. Zeg maar die zaken die mannen onweerstaanbaar maken bij vrouwen. Columbus erkende alleen kinderen van hem als die uit een rijke vrouw kwamen. Andere vrouwen kregen geen cent. Columbus was arrogant, een kenmerk van mensen die het beter weten maar tegen onkunde en domheid vechten, zoals Machiavelli en andere dogma bestrijders.

Er wordt gespeculeerd over het feit dat Columbus joods was. Er worden wat “bewijzen” geleverd. Simon Wiesenthal heeft hier in de jaren ’70 bewijs voor aangeleverd. Er wordt gesproken over de achtergrond van Columbus, was dat Genua? Het boek durft dit niet te stellen, omdat van alles wat Columbus heeft ontdekt maar 1 naam Italiaans was. Hij schreef niet in de taal van Genuaezen. Hij sprak Portugees en een Spaans dialect. Veel landen claimen de woonplaats van hem te zijn. Alle aantoonbaar niet bewijsbaar, maar leuk voor de dikbuikige blanke die dan even trots op een geschiedstourist kan lijken. Ook zeer gaaf is zijn eigen logboek en hoe hij, als christen, naar de lokale bevolking kijkt. Hij noemt ze naïef, goed verzorgd, mooie lichamen, ultra primitief en geschikt om gered te worden voor het zielgedoe van zijn god. Bovendien acht hij ze geschikt voor slavenarbeid in naam van zijn god. Allen lopen naakt. Hij deelt glazen belletjes uit in ruil voor voedsel en een paar exemplaren indianen voor op de boot terug naar Spanje. Allen sterven op 1 na, die vlucht door uit de boot te springen. De lokale indianen leven veelal zonder volwassen mannen: de indianen geven aan dat er een grote machtige stam is die elk jaar komt oogsten en de mannen meeneemt. Geen een beschaving zal worden overwonnen door een andere tot het moment dat de beschaving zichzelf van binnen uit vernietigd. Verder heel veel stof over hoe men de afgelopen 500 jaar bewijsmateriaal heeft verzameld, en hoe mensen zonder enige besef van geschiedenis de oude logboeken van Columbus en zijn matrozen hebben gebruikt als wc papier voor criminelen en hoe een historica tussen die strontresten alsnog de waarheid kon terugvinden. Columbus was tevens een fantast, volgens de auteurs. Hij loog wanneer noodzakelijk, hij naaide anderen wanneer opportuun. Auteurs geven aan dat Columbus niemand vertrouwde (jeugdervaringen) en ervan uitging dat anderen hem ook alleen maar voorlogen. Toch slaagt het Columbus, die door tijdgenoten wordt uitgekotst, om met de juiste mensen vriendschap aan te gaan, mensen die hem in contact brengen met de hoogste adel: koningen en koningen. De manier waarop hij onderhandeld met de Spaanse koningin Isabella is grappig: hij heeft alleen een geschonken ezel en vieze kleren als hij met haar onderhandeld over zijn reis: hij wil onderkoning worden van alle onderworpen gebieden, en die titel moest erfelijk worden. Hij eiste 10% van de opbrengt etc. Normaal hakte men je kop eraf als je van god (of diens plaatsvervanger) onredelijke zaken eiste, maar Isabella kikte hem slechts haar land uit, op weg naar Frankrijk, waar zijn broertje de Franse koning probeerde over te halen om de expeditie naar China en Japan uit te voeren. Aangekomen bij de grens haalde een boodschapper van de koningin hem in: de koningin erkende zijn eisen. Dit had weer te maken met een bekeerde katholiek (een zeer rijke jood) die als topadviseur van de koningin ook door het lint was gegaan, tegen de koningin! Ook hij behield zijn kop..Tot zover de joodse link, want ik heb een hekel aan losers die klagen over joods geld en hun complot. Ik zeg, kijk naar hen en vraag je zelf af: hoe kan ik dat ook.

Er wordt een contract opgesteld voor deze trip. Ook de motivatie: het woord van hun god verspreiden om zo de mogelijkheid te bieden aan de inwoners van China en Japan om de enige echte god te gaan aanbidden. Wel vreemd dat er geen 1 geestelijke mee is gegaan op de boot. De enige vertaler was een ex jood, nu universeel gelovige, die Hebreeuws sprak en Arabisch, en natuurlijk Spaans en Portugees. Ook best vreemd is het volgende: als je “weet” dat je via het westen in een gigantisch groot en machtig imperium aankomt zoals van de ‘Grootkhan’ (keizer van China) dan kan het best arrogant overkomen dat je alle eilanden onderweg claimt voor de Spaans christelijke troon. Zou dat niet erg onverstandig zijn? Er waren nul soldaten aan boord van de 4 schepen, en de bemanning was alle afkomstig uit het vissersdorpje Palos. Wist Columbus, dat er meer was? Hij wist van het bestaan van een mythisch, paradijselijk eiland: Antillia. Grappig is om te lezen dat in de 7 jaar dat hij nodig had om de Spaanse troon te overtuigen hij zijn tijd doorbracht in de bibliotheek. Daar maakte hij notities bij gelezen stukken, die moesten dienen als argument om de Koningin over te halen: allen gaan over goud, geld, goud en geld! Nergens iets over god. Geeft ook aan hoe er onderling concurrentie was tussen de koningshuizen: Columbus had eerst aan een hertog gevraagd om zijn expeditie te financieren, maar deze was bang om iets te ontdekken en daardoor de koning en zijn vrouw mee boos te maken dus vroeg hij toestemming. Ook was Columbus dus in Portugal geweest. De Engelse Koning Hendrik 7 en de Franse koning toonden weinig interesse: als deze gekkemans actie zou mislukken dan zouden andere collega koningen hen uitlachen. Er speelden dus veel menselijke redenen mee. Alle zeemanscommissies wezen de berekeningen van Columbus af, op basis van de juiste rekenfeiten. Columbus zat er ook duizenden kilometers naast. Een kwestie tussen domme lef en calculerende lafheid.

Werkelijk heel gaaf verhaal, geschreven door journalisten van Der Spiegel. Vertaling is redelijk, toch Duitse grammatica. De eerste 50 bladzijden lijken totaal boeiloos, maar later sluiten ze naadloos aan op de totale verhaallijn: gretigheid naar materiële objecten.



  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post200

Notities tijdens studie

AVOPosted by daniel lobry 10 Sep, 2015 11:34:34
Afbeeldingsresultaat voor roman empire
Ik kwam onlangs oud studie materiaal tegen over de redenen waarom het west Romeinse Rijk in elkaar is gestort. De geschiedschrijving staat bol van opkomende en ineenstortende imperia en ik vroeg me af hoe het moet voelen om de afbraak van een cultuurwereld bewust mee te maken. De woede, het afgrijzen en de wanhoop die je kunt voelen als je de veranderingen en toevoegingen niet toereikend vindt.. De koning onttroond. Of zijn dit soort veranderingen niet waarneembaar in een mensenleven? Omdat geschiedenis ons inzicht kan geven in eventuele patronen greep ik terug op studiemateriaal. Hieronder een korte samenvatting.

" Uit alle beschikbare documentatie blijkt dat de gebieden die werden overgenomen door de barbaarse Germanen de bevolking dit zonder strubbelingen accepteerde"

De Europese cultuur bestaat voor het grootste deel uit invloeden van de Romeinse beschaving, de Germaanse cultuur en invloeden uit de christenheid.

Germanen en Romeinen: neergang van het Imperium Romanum en opkomst van Germaans Europese beschavingen. De stagnerende economie, de falende centrale overheid in Rome en de explosieve krachten van de zo verschillende volkeren in het Romeinse rijk en volksverhuizingen droegen in hoge mate bij tot het verval en vernietiging van dit imperium en haar beschaving.

Wat waren de tegenstellingen tussen Noord- en zuid Europa?
Het Romeinse rijk bestuurde zijn onderdanen middels een elite die ze huisvestte in stedelijke gebieden. Het waren administratieve eenheden die zich bezig hielden met belasting innen, rechtspraak. Het leger zorgde voor de grensbewaking en trad hard op.

De Germanen waren rondtrekkende boeren, hielden vee en waren in stamverband georganiseerd. De Germaanse stammen bestonden uit edelen, vrije mannen, slaven. De Germanen waren reeds enkele honderden jaren in contact met de superieure Romeinse beschaving. Zij keken enorm op naar de Romeinse technologie (op bijvoorbeeld landbouwgebied en luxe goederen) maar ook was er veel afgunst op de rijkdom van de Romeinen. Ook lieten sommige Germaanse stammen zich inhuren als legereenheid die meehielp bij de bewaking van de enorme grens, Rijn en Donau, om zo andere wilde Germaanse stammen tegen te houden. Die druk werd steeds heviger omdat vanuit het oosten de Slaven werden opgedreven richting het kernland van de Germanen, in het huidige Polen. Er waren altijd al invallen geweest, in elke beschaving, en normaal gesproken kon elke samenleving zich herstellen, maar de Romeinse akkerbouw beschaving was reeds ernstig verzwakt waardoor legereenheden steeds slechtere voeding kregen. Men schat ten tijde van de massale volksverhuizingen, over een periode van 200 tot 400 jaar het in totaal ging om 15000 Germanen die in die periode aanschuurden tegen de grenzen van het Rijk.

Wat waren de interne oorzaken voor het verval van het Romeinse rijk?
Het Imperium Romanum, zoals alle imperia, was een aaneenschakeling van oorlogen. Die oorlogen werden soms gevoerd ter verdediging van Romeins grondgebied, soms als strafexpeditie, soms politiek gemotiveerd maar meestal had het een economisch doel: grondgebied voor de landbouw en de mensen die daar als servants te werk werden gesteld. De term servants wordt nu als slaaf vertaald, door de latere export door Germanen van Slavische mensen aan de Mohammedanen in Arabië.

Welnu, door een constitutionele zwakte binnen het Romeinse rijk waardoor de opvolging van keizers niet duidelijk was ontstond de situatie dat binnen een periode van 50 jaar (235-285 v. Chr.) er maar liefst 50 generaals de keizerstitel claimden. Doordat deze generaals druk bezig waren om interne vijanden te elimineren werden de legers die verantwoordelijk waren voor de grensbewaking ingezet als machtsmiddel. De grensbewaking werd dan maar even op een laag pitje gezet.

Ondertussen waren er grote volksverhuizingen aan de gang in Azië, die de Germaanse stammen dwong verder aan te schuren tegen de Romeinse gebiedsdelen. Door die grensproblemen werd het duidelijk voor het legerapparaat dat zij heel belangrijk waren, en de soldaten stelden hun eisen steeds hoger bij. Een Romeinse keizer, Diocletianus, kwam met een idee om het rijk op te delen zodat het beter bestuurbaar werd. Zo ontstond het Oost-Romeinse rijk en het West-Romeinse rijk (het latere Byzantijnse rijk).

Zoals al vaker gemeld kan een imperium niet functioneren zonder goedkope arbeid, in dit geval slaven. En alle strubbelingen binnen het rijk zorgde ervoor dat ‘buit’ bleef tegenvallen. De landbouw arbeiders bleven weg en zo ontstond er een systeem dat later typisch werd voor de middeleeuwse samenleving: horigen (net geen slaaf, maar toch net wel). De Romeinse eigenaars probeerden sukkels (vrije boeren) zover te krijgen om op het landbouwgrond van een rijke grote boer te bewerken. Tevens werd het de kleine keuterboertjes verboden om dit land te verlaten. Het Romeins leiderschap wist hoe belangrijk een stabiele voedselvoorziening was (voor hun politieke machtsbasis).

De stadsbevolking had het in de nadagen van het Romeinse Rijk ook niet fantastisch: de boerenbevolking keek neer omdat deze volgens hen alleen kon parasiteren op de boeren, en het leven van stadsbewoners werd als decadent beschouwd. Bovendien werden de rijke burgerelites verantwoordelijk gehouden voor de belasting opbrengst, die voornamelijk bestond uit oogst. Om die gigantische belastingen te kunnen ontduiken gingen steeds meer relatief rijke stadbewoners zich terugtrekken op hun gigantische landbouwgebieden buiten de stad. Zo hoefden ze geen belasting te betalen. Bovendien hadden deze landbouwbedrijven een zekere mate van autonomie. Gevolg van dit beleid: totale ineenstorting van het administratieve gezag, met nog minder belastinginkomsten tot gevolg.

Simpel gesteld: niemand in het West Romeinse rijksdeel voelde de behoefte om zich in te zetten voor het behoud van dit rijksdeel. Deze apathische houding treft men aan in alle niet gemythologiseerde verhalen over imperia die in elkaar storten: veel klagen, veel afwachten op initiatief van anderen en overal focussen op wat er nog te halen is voor het individu. Uit alle beschikbare documentatie blijkt dat de gebieden die werden overgenomen door de barbaarse Germanen de bevolking dit zonder strubbelingen accepteerde. Auteur schrijft: ‘Misschien is het wel de diepste oorzaak van het verval van het West-Romeinse rijk dat nauwelijks iemand een hand heeft willen uitsteken voor het behoud daarvan’.

Religie

Dan religie. Julius Caesar had gezegd dat als 2 priesters tot elkaar zouden komen en met elkaar zouden praten over hun religie dat ze allebei in lachen zouden uitbarsten: iedereen had zijn geloof verloren in de Romeinse staatsgoden. En er waren vele goden van de vele volkeren. Er waren culten, zoals die van Mithras, en vruchtbaarheidsgodinnen werden aanbeden, de Egyptische Isisdienst en ga maar door. Allen geloofden in de juistheid van hun godsdienstverhalen, en dat mocht! Zolang ze maar een wierookstokje aanstaken voor de Romeinse keizers bij de staatsgoden. Alleen christenen weigerden hiermee akkoord te gaan. Lang verhaal kort: Het christendom wordt staatsreligie in 325 tijdens het concilie van Nicea. Tempels van andere gelovigen worden verwoest of simpelweg ingepikt.
Via de kerk is het grootste deel van de antieke beschaving bewaard gebleven.


Auteur weigert om de Germanen een ras te noemen. Hoewel hij dus niet in termen van ras wil schrijven benoemd hij de anatomische eigenschappen van de volkeren afkomstig uit de kerngebieden van de Germanen als volgt: ‘een andere lichaamsbouw, lange schedels, blond haar en blauwe ogen (evolutionair proces dat plaatsvond na de laatste ijstijd om vruchtbaarheid bij vrouwen aan te tonen). Daarom is het het veiligst om Germaans uitsluitend als een linguïstisch begrip te beschouwen’. Auteur heeft het over 3 Germaanse stammen: Noord, oost –en west Germaanse stammen. Landbouw bedrijven werd in de Germaanse wereld gezien als een mietjes activiteit: een echte man ging werken als soldaat. Germanen hadden verschillende goden, zoals Wodan en Freya.

In 57 v. Chr. begon Caesar met de onderwerping van enkele 'barbaarse' Germanenstammen, die hij de verzamelnaam Belgae gaf. Hoewel verslagen door de legers van Julius kregen zij een zeer eervolle beschrijving in zijn boek over de Gallische oorlogen: ‘het zijn de dappersten van alle inwoners van Gallie’.

Hoewel de Romeinen tijdens hun verovering van gebieden tegen de Germanen aanliepen mag niet worden geconcludeerd dat Germanen de oorspronkelijke bewoners zijn van dit subcontinent: de namen van rivieren geven duidelijk aan dat er voor de Germanen nog andere volkeren hebben gewoond. Denk hierbij aan namen zoals de Rijn, de Aa, Norg, Vries en Een.Op sommige plaatsten in de Nederlandstalige gebieden zijn botresten aangetroffen van mensen die ongeveer 40 duizend jaar daarvoor hebben geleefd.

Romanisering van Germania Inferior

De periode 70-230 waren een bloeiperiode van het R.R. De Nederlands gebieden waren geen uitzondering hierop. Landbouw werd bedreven op een gigantisch groot stuk grond, met in het midden een stenen huis, de ‘villae’. Deze hadden een badkamer en centrale verwarming. Zie hier het ontstaan van een middeleeuwse organisatie van het boerenbedrijf! Romeins Nederland (Germania Inferior) is ingedeeld in 3 gebieden: Boerengebied zoals hierboven beschreven, gebied 2 was het rivierengebied waar de legers zich ophielden. De autochtone bevolking moest hard werken om al die soldaten hun eten te geven. Zo kwamen ook deze barbaren in contact met de Romeinse waarden en normen, en hun technologie. Gebied 3 was van de vrije Friezen, die toen woonden in het huidige Noord Holland.

Hoewel romanisering een zeer invloedrijke gebeurtenis is geweest kan men in het huidige Nederland pas spreken van een romanisering rond 300 na Chr. toen het Romeinse rijk het christendom begon op te leggen aan de autochtone bevolking. De Germaanse tempel in Elst is een stille getuige hiervan: eerst werd er gebeden naar de meest populaire Germaanse godin uit die tijd: Nehalennia, om uiteindelijk plaats te maken voor Jezus.

Arianisme en/of orthodox Christelijk

De vraag die blijft is waarom de meeste Germaanse koningen kozen voor het Arianisme, en niet voor de officiële leer van het christendom, bepaald tijdens het alles bepalende concilie van Nicea. Verklaring klinkt redelijk: in een wereld waarin veel veranderd moet je meegaan met de ontwikkelingen. Een daarvan was het aannemen van een nieuwe levensovertuiging doordat de Germaanse stammen meenden niet meer te kunnen vertrouwen op hun lokale goden, sinds zij niet meer woonachtig waren in hun oorspronkelijke leefgebieden. Om dan te kiezen voor een (inmiddels) illegale religie lieten ze wel zien dat ze hun eigen interpretatie van godsdienst hadden: ze gaven hun kinderen ook geen Romeinse namen, omdat die cultuur op onderdelen, minder was. Dit is een normaal verschijnsel, en van alle tijden: nieuwkomers in Nederland zullen hun kind ook geen typisch Nederlandse naam geven, om zo toch een deel van hun eigen cultuur te bewaren, en als afzetting tegen de dominante, ontvangende cultuur. Toen later, in 600 tot 700 voor Christus, de 'barbarisering' van Europa in volle gang was zag je het omgekeerde: volbloed Romeinen gaven hun kinderen Germaanse namen. Pas toen Clovis overging tot de orthodoxe christendom en zijn rijk steeds groter werd zag je een verder gaande assimilering van de Germanen. Zijn bekering was natuurlijk een politieke deal tussen de kerk van de universelen (Katholieken) en de Germaanse herenkoning: de Franken werden met steun van de Kerk de erfgenaam van het West-Romeinse rijk.

Het christendom, of eigenlijk de richtingenstrijd binnen deze godsdienst heeft gezorgd voor het verlies van Byzantium en Constantinopel. Met dank aan de bedriegers van het concilie van Nicea, die zo druk bezig waren het Arianisme te verdelgen en een honderdtal andere christelijke evangeliën als ketterij te betitelen werd het voetvolk tot twijfelen gebracht. Niets had deze stad anders in handen kunnen alten vallen van aanhangers van Mohamed. De stad was rijk, er was een zeer effectieve agrarische sector, de kunst bloeide, inkomens waren redelijk eerlijk verdeeld. Een paar honderd jaar later namen Ottomanen de macht definitief over.

Zoals met elke godsdienst die niet persoonlijk door God met het individu wordt doorgenomen maar via intermediairs, die zich priesters, dominees of imams noemen, ontstaan na verloop van tijd meningsverschillen, die op hun beurt resulteren in doodverwensingen, fatwa’s en andere haatpraat. Zo ook met het christendom. De manicheen waren christenen die hun godsdienst samenvoegden met een Perzische religie, het Zoroastrisme, die als eerste monotheïstisch religie de basis heeft gelegd voor het monotheïstisch Joodse geloof ten tijde van de Babylonische ballingschap.

In Alexandrië woonde Arius, naamgever van het Arianisme. Deze stroming vond de drie-eenheid van het Katholicisme pure onzin, en andersom ook. Omdat religie de bron van veel kwaad kan zijn ga ik snel hier door heen: hoewel christelijk, was iedereen ervan overtuigd dat zijn of haar 'christendom' de juiste was, en de passende straf was vervolging voor de ongelovigen (waar kennen we deze retoriek toch van?). Meer wetenschappelijk: er was sprake van desoriëntatie van het voetvolk, men wist niet welke manager van god echt gelijk had.

Auteur benoemd belangrijk feit: Doordat Oost-Romeinse keizers fanatieke haters waren van andere christelijke (of niet christelijke) stromingen werden deze keizers intens gehaat door vooral de bevolkingen van gebieden waar men geloofde in bijvoorbeeld het Arianisme, het nestoriaanisme, monofysitisme etc., zoals Egypte en Voor-Asie.

Vanaf het moment dat de christelijke kerk werd erkend als een fatsoenlijke religie werd het voor de kerk ook mogelijk om interne twisten anders uit te vechten. De discussie uit die tijd ging vooral tussen het Arianisme en de katholieken. De katholieken vonden Jezus een heilig wezen, aanhangers van het Arianisme vonden Jezus een schepsel. De katholieken kwamen in de problemen toen de Arianen beweerden dat iets goddelijks niet kon lijden, de katholieken hadden zo hun eigen waarheden. Hoe dan ook, doordat er een bisschop in Rome zat, die ergens wel kon rekenen op gezag binnen de christelijke wereld trad deze op als arbiter. Het concilie van Nicea was de eerste kerkvergadering, waar ruim 300 bisschoppen aanwezig waren, en de officiële doctrines van de kerk uit een zetten. Daar werd het Arianisme als dwaalleer afgeserveerd. Twee bisschoppen kwamen uit de gebieden van het voormalige West-Romeinse rijk, de rest kwam uit de oosterse gebiedsdelen.

Ondertussen in Italië. In Byzantium was er redelijke orde, in Rome en omstreken niet. De Germaanse stammen kregen tribuut betaald. Af en toe ging het fout en werden er steden geplunderd. De keizer betaalde af en toe subsidie aan de Germanen om niet te plunderen. Toen er een nieuwe keizer kwam en weigerde te betalen gingen de Germanen weer plunderen. Na de dood van Atilla de hun wisten de Ostrogoten zich los te maken van de Hunnen. Hun koning, die in gijzelneming was opgegroeid bij de Hunnen was vele malen erger. Hij kreeg de opdracht van de keizer uit Byzantium om orde te herstellen in de Italiaanse gebiedsdelen, wat hij deed. Zo werd hij uiteindelijk koning van Italië, nadat hij andere concurrentie de nek had afgeknepen, natuurlijk. Theodorik kreeg prestige onder andere Germaanse stammen, omdat hij via een slimme huwelijksstrategie de Germaanse banden aanhaalde. Theodorik was Ariaan, de Romeinse bevolking niet. Dit betekende dus dat integratie niet haalbaar was, maar vreedzaam samenleven ging goed. Theodorik toonde zich een fatsoenlijk heerser door intrinsieke interesse te hebben in de Romeinse cultuur en filosofie. Hij zorgde ervoor dat Romeinen volgens hun eigen wetten werden berecht. Hij hield zijn soldaten buiten de civiele activiteiten. Plaatsnamen die eindigen op ‘engo’ zoals Marino herinneren ons hier nog aan. Theodorik was slim genoeg om het oppergezag van de keizer in Byzantium te erkennen, hij was slechts opperbevelhebber die van de keizer opdracht had gekregen orde op zaken te stellen.

In 518 kwam er een nieuwe keizer op de troon. Die verbood in zijn wijsheid het Arianisme, in beide rijksdelen.
Over de opkomst van de islam en de vernietigende effecten op de christelijke cultuur in die gebieden: door kortzichtige en onverdraagzame christelijke besluiten zoals het verbieden van andere christelijke stromingen hebben in alle rijksdelen gezorgd voor apathisch gedrag. De bevolking werd geterroriseerd door de bisschoppen en koningen en keizer. Zo erg, dat toen moslims Byzantium 'onteerden' middels hun inname, bekeken vanuit de Byzantijnse heersers, en heilige christelijke kerken innamen door er moskeeën van de maken liet de bevolking dat gelaten over zich heen: de islam uit die tijd was zeer modern, vrouwvriendelijk en tolerant volgens auteur. Dit beeld zien we ook terug in het door Berbers bezette deel van Europa, Spanje. Toen de Berber Tarik op zijn berg aan kwam (Gibraltar) was er net een koningsstrijd aan de gang.

De kerstening der Germanen. De Karolingen.

Clovis stichtte het Frankenrijk. Daarop volgt het rijk der Karolingen, vernoemd naar Karel de Grote. Onder de Germaanse rijken ging dit rijk de belangrijkste positie bekleden omdat zij zich hadden verbonden met de orthodoxe kerk. Hierdoor kon de integratie van oud en nieuw sneller plaatsvinden. Diegene die konden lezen en schrijven waren kerkmensen, die maar al te graag werkten voor de Karolingen. In 751 werd de Merovingische dynastie vervangen door de Karolingische, met steun van de Kerk. De Karolingische familie was reeds honderd jaar zeer rijk (landbouwgrond, huwelijken met adel en kerk). De kroning van Karel in 800 maakte die macht publiekelijk. In geval een Germaanse koning sterft kregen al zijn zonen een deel van het rijk, wat tot decentralisatie lijdt. Na Clovis nam Dagobert de koningstitel op zich. Door dit soort praktijken werd de huismanager, de hofmeier of ‘majordomus’ in feite de machtigste man. Doordat andere adel altijd in concurrentie is met de koning is de hofmeier dus vatbaar voor politieke intriges.

Via Pepijn 1 en twee komt een bastaardzoon in de buurt van de macht: Karel Martel. Zijn opkomst gaat hand in hand met de kerk politiek van kerstening, zonder Frankische hulp geen gedwongen bekeringen. Deze bekeringen waren orthodoxe, die de fouten moesten weghalen uit bijvoorbeeld het Ierse christendom, of nog belangrijker en veel voorkomender: de christendom van bisschopdynastieën. De kerk ging akkoord met de toewijzing van gratis grond voor de bouw van katholieke kerken, op voorwaarde dat de grond eigendom bleef van de rijke schenker, en dat deze zelf de bisschoppen en managers kon benoemen. Dit was handig indien je meer dan 1 zoon had: i.p.v. elkaar de kop af te hakken voor de erfenis kon de andere zoon in luxe een mooi christelijk leven hebben. Vaak konden dit soort flapdrollen zelf niet lezen, en werd de bijbel fonetisch opgesomd.

Hervormingen waren alleen mogelijk met hulp van de machtige hofmeier Karel Martel. Deze had geen tijd omdat hij druk bezig was de moslimse bezetting van Spanje te bevechten. In 741 stierf Karel Martel en werd hij opgevolgd door zijn zonen Karloman en Pepijn de Korte. Ondertussen was de Merovingische koningstroon onder zijn vaders bewind niet bezet. Toen Karloman zich na enkele jaren toch maar weer terugtrok in een klooster nam Pepijn de macht in de praktijk volledig over. Daardoor ontstond er een prangende vraag, die hij zelf ook aan de paus stelde: ‘Is het een juiste toestand dat bij de Franken degene die de macht heeft, niet de koningstitel draagt? De Paus antwoordde dat ‘beter hij, die de macht had, ook de koningstitel kon voeren’. Hierop zette Pepijn de Merovingische schijnkoning af, en liet zich kronen tot koning, door Bonifatius.


Voor wat hoort wat: toen de paus hulp nodig had tegen invallende Longobarden wist hij dat hulp uit Byzantium niet zou komen: Er was een nieuwe dynastie aan de macht gekomen daar. Zij waren bezig om alle beelden van dieren en mensen kapot te maken, omdat ze dat idee van de moslims hadden overgenomen. Bovendien, zo kon de Byzantijnse keizer de macht en invloed van de monniken kleiner maken, hoopte hij. De katholieken houden juist van plaatsjes van kinderen, baby’s, kinderen en vrouwen. Dit ook omdat de meeste mensen plaatsjes nodig hebben omdat ze toen niet konden lezen. Dus Rome kon geen steun verwachten uit Byzantium. Door de samenwerking met de Franken kon er wel hulp aan hen gevraagd worden, en die kwam.

Pepijn werd opgevolgd door zoon Karel de Grote. Hoewel bewierookt voor grote daden zijn de meeste begonnen voor zijn ambtsperiode: leenstelsel, dominale stelsel. Karel hield van oorlog. Dit omdat het niet alleen eervol was als Germaan, maar ook omdat hij de wil en de plicht had om ongelovigen te bekeren of te doden. Bovendien betaalde je soldaten in landbouwgrond, dus oorlog was noodzakelijk aangezien er geen echte valuta meer was. Hij installeerde een mark ten noorden van zijn rijk, bij de Denen. Ook de Oostmark en westmark moesten zijn rijk beschermen tegen ongelovige moslims en heidenen. De machtspositie van Karel was al een paar honderd jaar niet gezien in west Europa. Karel heeft 3o jaar gevochten tegen de Saksen, die zich niet wilden bekeren. Hij hakte alle heilige bomen om en liet duizenden zwangere vrouwen afslachten, in naam van zijn geliefde god. De paus van Rome had een beschermheer nodig en de koning der Germanen een legitimiteit.

Karel had geen centrale hoofdstad, maar tijdens zijn ruim 40 jaar bestuur reed hij elke dag van palts naar palts. Waar hij aankwam was zijn regeringszetel. Waar hij niet was werd hij vertegenwoordigd door lage adel, die corrupt en ongeletterd was.

Na het definitieve uiteenvallen van het West-Romeinse rijk steunde de nieuwe machthebbers op een infrastructuur die afkomstig was van de Romeinen: de stedelijke gebieden en hun inwoners. De kerk is tot op de dag van vandaag de beste hyarchische weerspiegeling van het Romeins gezag. Zelfs de symboliek is gebleven. Bovendien weerspiegelde de kerk in een tijd van achteruitgang en chaos het best de klassieke idealen en principes. Doordat Rome sinds de 4e eeuw geen residentie meer was van de Romeinse keizers kregen de pauzen meer prestige. In deze periode komt het westerse monnikendom op, wat drie belangrijke kerntaken kent: ongehuwd, armoede en gehoorzaamheid. Ook was belangrijk dat de monnik plaatsgebonden bleef: ‘stabilitas loci’. Dit werd opgesteld door Benedictus van Nursia, die een klooster stichtte in Monte Cassino. Paus Gergorius zag hun belang in en zette hun in voor de bekering van de Angelen.

DE laatste Karolingen. Nieuwe invallen.
Na de dood van Karel de Grote nam zijn enige zoon zijn rijk over. Die had hij eerder al benoemd tot mede keizer. Lodewijk kreeg het advies van de Kerk om zijn land niet als een persoonlijk bezit te beschouwen, maar als een door god gegeven landbouwgrond, die hij moest beheren. Deze kreeg 4 zonen: Lotharius, Lodewijk, Pippijn en Karel de Kale. Hij verdeelde zijn rijk in 3 grote delen, en zijn laatstgeboren zoon kreeg ook een speellandje: Allemanie. Zijn oudste zoon Lotharius was het daar niet mee eens, evenals zijn adelvrinden. Ook na de dood van een andere broer, Pippijn, en de keizer zelf, ging de strijd door. Uiteindelijk komt men tot een verdelingsverdrag die tot aan de dag van vandaag Europa indeelt in een Germaans en romaans gebied. Het westelijke, puur romaanse gebied ging naar Karel de Kale. Het puur Germaanse gebied ging naar Lodewijk de Duitser. Het Middenrijk, bestaande uit Italië en de keizerstroon, ging naar Lotharius. De verdeling geeft duidelijk aan wat de doelstellingen waren: ieder een gelijk gebiedsdeel. Dat volkeren werden opgesplitst was geen probleem.

Vikingen.
Zoals bij elk ondergaand rijk komt de vraag op of het is ondergegaan aan interne twisten of externe twisten. Het rijk was slecht georganiseerd en werd geconfronteerd met vele volksstammen aan barbarij: Slaven, Vikingen, Saracenen en Magyaren. Toen de Vikingen merkte dat het Karolingische rijk zwak werd besloten ze om voortaan geen tribuut meer te betalen, en ze kwamen er mee weg! Dit was een teken om hun strooptochten in Europa te intensiveren. Niets voor niets zijn kopen en kapen taalkundig worden van dezelfde stam.

Verklaring voor de opkomst van de Vikingen: Door uitvinding van landbouwtechnieken neemt populatie toe, waardoor er bevolkingsdruk ontstaat. Die 'kudde' gaat zwerven. Vikingen gingen naar Newfoundland, waar ze wijntrossen aantroffen. Later gingen ze richting zuidelijk Europa, en plunderde de meest rijken uit die tijd: kerken, kloosters etc. Vandaar ook de bronnen die zeer negatief zijn over Vikingen. Macro economisch waren de Vikingen zelfs goed: zij waren diegene die al het opgekropte goud van de kerk in omloop brachten, precies hetzelfde wat Alexander de Grote heeft gedaan in zijn tijd. Machiavelli schreef ook al eens: wees gul met de centen van anderen!

Vikingaanvallen vinden plaats in 4 fases, waarbij vooral fase 1 en 2 afgeweerd konden worden, fase 3 was er sprake van opvolgingsstrijd (die 4 zonen) en in fase 4 is er sprake van \permanente bewoning en kolonisatie (denk aan de verovering van Oost en Noord Engeland, the Danelaw, Friesland, en Normandië.

Slaven, Magyaren en Saracenen.
De slaven komen uit een gebied in de bovenloop van de rivier de Dnjepr. Hun verhuizing is niet goed gedocumenteerd omdat geschiedschrijvers daar geen interesse in hadden. Doordat de Germaanse stammen westwaarts trokken gingen de slaven ook die kant op. In de 6 of 7e eeuw bereikten ze de rivier de Elbe.

In 551 stonden er al enkele horde wilde slaven voor de poorten van Byzantium. De slaven zijn verantwoordelijk voor het ineenstorten van de Donau grens. Uiteindelijk is het hele Balkan schiereiland geslaviseerd, behalve de Grieken, die bleven. Auteur spreekt over een moeilijk te definiëren volksstam, omdat binnen de Slavische wereld er verschillende culturen en talen zijn. Auteur omschrijft ze als vreedzaam en boers. Germanen hebben af en toe, wanneer nodig, dit volk verkocht aan de moslims, waar vandaan de naam komt.

Het leek erop dat de Slavische volkeren een en ondeelbaar zouden worden. Ze kozen massaal voor Jezus en zijn godsdienst, er ontstond een volkse kerk cultuur. Lang verhaal kort: de Magyaren zorgden ervoor dat de Westslaven gescheiden werden van hun stamverwanten in het zuiden en geraakten zij geleidelijk onder invloed van de west Europese beschaving. Dit verklaart waarom polen en Tsjechen geloven in het katholicisme. Zuid slaven zijn Grieks orthodox. De Magyaren zijn net als Turkstalige volkeren en Hunnen afkomstig uit de Oeralregio en verder oostwaarts. Eenmaal in Europa hebben zij zich massaal bezig gehouden met plunderen, de eerste 60 jaar. Ze kwamen tot aan Maastricht, Noord Italië en Duitse landen. Uiteindelijk heeft de Duitse koning deze stammen kunnen domesticeren. De Saracenen zijn vergeleken bij de hierboven genoemde stammen het minst gevaarlijk: uiteindelijk is Spanje teruggebracht tot de Europese beschaving.

Ontstaan van het Duitse Rijk
In 911 stierf Lodewijk het Kind, de laatste Karolingische koning. Zijn bijnaam geeft zijn status aan. Hij werd opgevolgd door de hertog der Franken, Koenraad. Op zijn sterfbed wees hij iemand anders aan als opvolger: Hendrik van Saksen. Hiermee werd de opvolging bepaald door aanwijzing door een regerend vorst.

De nieuwe koning werd Hendrik de Vogelaar genoemd. Hij bracht verschillende adellijken huizen, die flirten met het west Frankische rijk weer onder zijn controle. Hij disciplineerde de Denen, de slaven en Magyaren. Deze vogelaar had aan het eind van zijn leven zoveel prestige dat de Duitse adel ook zijn aanwijzing (Designatio) tot opvolging over namen, en zo kwam zijn zoon Otto 1 op de troon. Deze koning liet zich kronen in de keizerlijke palts te aken, waarbij hij plaats nam op de troon van Karel de Grote. Otto gebruikte de kerk om zijn machtsbasis veilig te stellen: hij benoemde, of liet benoemen, zijn broer tot aartsbisschop van Keulen. Omdat geestelijken geen kinderen mogen krijgen (en i.i.g. geen wettelijke status konden verkrijgen als familielid van..) werd dit de methode om rivaliserende familievetes uit te vechten: men dumpte de ander gewoon in het huis Gods! In augustus 955 werden de wilde Magyaren definitief afgetroefd door de Duitse troepen. Het was eindelijk opgehouden met plunderen en werden een boerenvolkje, dat zich bekeerde tot de religie van de 'universelen'. Door de prestige verkreeg Otto de keizerstitel, netjes uit handen van de plaatsvervanger van de enige god op aarde, de paus.

Ondertussen in Italië was het een zooitje. De pausen waren verwikkeld, zoals altijd, in een machtsstrijd tussen lokale Romeinse machthebbers, die allen paus wilden zijn. Omdat god op aarde geen echte soldaten heeft zijn pausen altijd op zoek naar wereldlijke heersers, die hen kunnen beschermen en eventueel hun concurrenten het hoofd, in naam van hun god, kunnen afhakken. Zo ook paus Johannes 7. die had ruzie met anderen (ik kort in) en riep de hulp in van Otto. In 962 werd hij gekroond tot keizer. Tevens liet hij de paus trouw zweren aan hem, gaf aan de paus zijn gebieden terug (symboliek!!) en vaardigde een wet uit die zei dat er vanaf nu/toen geen nieuwe paus mocht worden gekozen als deze niet trouw had gezworen aan de keizer van het Duitse rijk.

Toen de paus in opstand kwam zette Otto hem af voor een meer plooibaar individu. Zijn zoon, Otto 2, trouwde met de dochter van de Byzantijnse keizer. Dit als symboliek, dat er geen wereldheerschappij meer werd nagestreefd. Deze constructie heeft bestaan tot 1806. algemeen historisch besef geeft aan hierboven beschreven geschiedenis de kwalificatie van ‘ramp’. Dit omdat er, in tegenstelling tot de Franken in Frankrijk de Duits Germaanse volkeren zich niet op tijd hebben kunnen toeleggen op de groei van een nationale staat. Weet iemand wanneer Duitsland is ontstaan? Vergelijk die data eens met die van Frankrijk…






  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post173

Germaanse stammen

AVOPosted by daniel lobry 11 Jan, 2015 18:06:18


De Germanen


De Germanen bestaan uit verschillende volkeren. Deze volkeren hebben wat kilometers afgelegd. Ostrogoten, Visigoten, Bourgondiërs, Vandalen, Franken, Angelen en Saksen. De Goten gingen vanaf Scandinavië richting Rusland, en terug. Ondertussen hadden deze volkeren zich opgesplitst. De vandalen zijn uiteindelijk in Tunesië terechtgekomen, en uiteindelijk vermoedelijk geïslamiseerd of uitgemoord. De Angelen en Saksen hebben zoals algemeen bekend vanaf Denemarken, Friesland en Noord Duitsland de Britse eilanden gecultiveerd, na dat ze de Keltische koning hadden geholpen in zijn strijd tegen opstandelingen. En eenmaal aangekomen vonden ze het eiland ook geschikt voor henzelf.

Franken.

De Salische Franken kregen een eigen eiland, Betuwe genaamd. Andere Franken woonden in Keulen. Ze woonden niet comfortabel en kregen toestemming van Julianus de Afvallige om een nieuw woongebied in te richten: Toxandrie, het huidige Noord-Brabant. Daar kregen ze de status van ‘Foederati’. Ze waren rovers en in dienst van het Romeinse gezag: grensbewaking. In 481 stierf Childerik, zoon van Merovech (naamgever koningshuis). Hij is als niet christen begraven blijkt uit zijn grafspulletjes. Deze werd opgevolgd door de wereldberoemde Clovis. Hij was een meedogenloze Heerenkoning. Germanen hadden wel koningen, maar die waren meer gekozen uit belangrijke families, en ten tijde van veldslagen luisterden iedereen naar zo’n man. Later, toen de organisatie van het uiteenvallende R.R. meer leiderschap nodig had werkte het systeem niet zo lekker. Daarom roeide Clovis al zijn broers en neven uit. Dit systeem had ook iets goeds volgens het Germaanse krijgersvolk: door deze interne schoonmaak werden erfopvolgers spaarzaam, en groeide de stammen meer naar elkaar, wat de slagkracht groter maakte. Uiteindelijk waren er nog maar 4 grote Germaanse stamverbanden over. Clovis was inmiddels getrouwd met een Romeins christelijke vrouw, en na een gewonnen veldslag, waarin god of een van zijn boodschappers vertelde dat hij de overwinning zou krijgen als hij het symbool van het Romeinse marteltuig als wapen zou dragen. Nou, dat gebeurde. Clovis was een Merovingische koning, die grondgebied zag als een persoonlijk familiebezit. Dit botste met het Romeinse inzicht dat grondgebied behoord aan de staat, wat aangestuurd wordt door een persoon. Op veel gebieden ziet men dat wetgeving na het verval ambivalent is: Moet een Romein worden berecht volgens Romeins recht of Frankisch recht? Moet een Alleman berecht worden volgens Allemans recht of Gallisch recht etc.




  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post122

lesvoorbereiding LIO

AVOPosted by daniel lobry 31 Aug, 2014 17:02:51









  • Comments(0)//blog.daniellobry.com/#post81